1. Nhpa hpe sinwop ana nga ma ta?

Sinwop ana go Gyehke-kan- gyin (结核杆菌) ana ganu ko nna karot wa nna, nsa lam hku nna hkron kap wa ai  angui sha    byin wa ai ana myu mi re. Madung go machyi masha ni jahkru, gahti shing nrai aja wa shaga maron re shaloi ahprup pru wa ai mayen re hkan nna kaga masha hpe shakap ya ai re. Mayen ko Gyehkekan-gyin ana ganu lu jep shapro ai machyi masha ni go kaga masha ni hpe mung jahkron shakap ya lu sai. Mayu e tsun ga nga jang, ana ganu ndai bo shakap la hkrup sai ni raitim yong machyi bu wa ai n re, hkum hkrang nau ntai ai shaloi she chye bu machyi wa ai.

2. Sinwop ana hpe gara hku mu sha- pro jep shateng la na rai?

Matut manoi rai bat 2 shing nrai bat 2 a lahta de jahkru, shing nrai gahtet, sai jahkru shapro, lasi lamun rai wa, salat pru ra, num hking nman wa re lam ni byin wa sa yi nga jang go, sinwop ana rai sai nhten, ana ahkya tek htang shara de lawan ladan sa jep shateng yu ra sai.

3. Sinwop ana hpe gara hku htang maja na?

Sinwop ana go laja lana re ana myu mi raitim, mai htang maja mai tsi shamai lu ai ana rai nga ai. Htang maja na ladat go: Ana npot hpe tek shingdang kau, machyi masha mu hkrup ai hte, lawan ladan tsi lajang kau na. Ma gaji ni hpe go makop tsi Hkagye-myau(卡介苗) htu kau ya na. Sanseng lam galo gaja na, mayen majoi n mahtoi ton, hkum hkrang nong e shamu shamot lam galo nna, ana htang n-gun shaja la na.

4. Tsi jahpu manu n pru ra ai sinwop ana tsi tsi ai hta lom na machyi masha ni go gara ra ni re ta?

Teng tok gonhkang ai gata na nong e nga shanu ai shawa masha, gan sa nga ai masha jahpan, laksan mi re wahpung wahpong (Ga shadon Dakkasu jongma Kolik jongma, sharin shapan masha re ni) hta, sinwop ana machyi ai masha ni.

5. Sinwop ana hpe gara hku tsi yang she mai lu a ta?

Sinwop ana lu ai hte, madu ginra na ana ahkya tek htang tsirung ko atsom sa jep yu nna, tsi sara shing nrai shaman lom yu sai nta masha ni lahku lanu ai gata hta, tsi sara ni tsi matsun ai hku hkan nna tsi sha ra na. Aten hte hkrak sha ra ai, nrai jang ana bai gahtap machyi wa chye ai.

6. Sinwop ana lu masha ni tsirung nan rong ra a ni?

Sinwop ana machyi masha ni go machyi kumla laja lana re ko nna lai ai go, tsirung n rong ra ai, tsi sara ni matsun ma- dun ai ko hkan nna tsi atsom sha, atsom hkringsa, lusha grung grung sha, tsi mung aten hte hkrak sha rai jang rai sai. Bai mayen majoi n mahtoi, masha kaga hpe nyi gahtep  nna n jahkru bun, n gahti shing nrai aja wa ga n shaga rai na.

 (Sok gale ai Nhkum Bok)